Asbest kun je meestal niet met zekerheid aan de buitenkant herkennen. Bouwjaar, toepassing en uiterlijk kunnen wel aanwijzingen geven. Alleen onderzoek van verdacht materiaal kan zekerheid geven.
Inhoudsopgave
1. Bouwjaar: wanneer is asbest waarschijnlijker?
Asbest werd in Nederland op grote schaal gebruikt vanaf de periode na de Tweede Wereldoorlog tot begin jaren negentig. Het beroepsmatig toepassen en verkopen van asbest is sinds 1 juli 1993 nagenoeg verboden. Daarom wordt bouwjaar vóór 1994 vaak als praktische grens gebruikt.
| Bouwperiode | Wat zegt dit over asbest? |
|---|---|
| Voor 1945 | Asbest kan aanwezig zijn, vooral door latere verbouwingen of installaties. |
| 1945–1970 | Veel asbesttoepassingen in bouw, installaties, brandwering en isolatie. |
| 1970–1993 | Asbest werd nog veel toegepast, onder meer in cementproducten, platen en vloermaterialen. |
| Vanaf 1994 | Nieuwe toepassing is veel minder waarschijnlijk, maar oudere bouwdelen of hergebruik kunnen een uitzondering vormen. |
2. Kun je asbest met het blote oog herkennen?
Niet betrouwbaar. Asbest bestaat uit zeer kleine vezels en is meestal verwerkt in een ander product, zoals cement, board, vinyl, kit of isolatiemateriaal.
Daardoor kunnen twee platen die er bijna hetzelfde uitzien verschillen: de ene kan asbest bevatten, de andere niet. Ook kleur is geen betrouwbare aanwijzing.
- let op het bouwjaar en de ouderdom van het materiaal;
- kijk naar de plek waar het materiaal is toegepast;
- let op productvormen die vroeger vaak asbest bevatten;
- ga niet op kleur alleen af;
- ga niet zelf breken of krassen om vezels zichtbaar te maken.
3. Hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest
Een belangrijk verschil is of de asbestvezels stevig vastzitten in een dragermateriaal.
| Type | Kenmerk | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Hechtgebonden | Vezels zitten stevig in het materiaal. In goede staat komen er doorgaans weinig vezels vrij zolang het materiaal niet wordt bewerkt of beschadigd. | Asbestcement golfplaten en vlakke cementplaten. |
| Niet-hechtgebonden | Vezels zitten minder stevig vast en kunnen gemakkelijker vrijkomen. | Spuitasbest, bepaalde brandwerende platen en sommige isolatiematerialen. |
4. Waar kan asbest binnenshuis zitten?
Asbest is in oude woningen op veel plekken toegepast. Bekende locaties zijn:
- tussenwanden en plafondplaten;
- platen bij cv-installaties en verwarmingsapparatuur;
- rookkanalen, schouwen en bepaalde schoorsteenonderdelen;
- aftimmering rond meterkasten en technische ruimten;
- oude vloerzeilen en bepaalde harde vinyltegels;
- vensterbanken en dorpels;
- leiding- en buismateriaal;
- pakkingen, afdichtingskoord en bepaalde isolatiematerialen;
- brandwerende platen in garages en rondom installaties.
IPLO noemt onder andere vinylzeil uit de periode 1963–1980, verkocht tot en met 1983, als bekende oude toepassing. Ook rondom cv-installaties, schoorstenen en leidingen kan asbest voorkomen.
5. Waar kan asbest buiten de woning zitten?
Buiten is asbestcement een van de meest voorkomende toepassingen. Een groot deel van het historische asbestgebruik zat in cementproducten.
- golfplaten op schuur, garage of overkapping;
- vlakke platen op gevel of dakkapel;
- dakbeschot en bepaalde dakonderdelen;
- schoorsteenbuizen en ventilatiekanalen;
- gevelpanelen onder kozijnen;
- balkon- en privacyschermen;
- oude bloembakken van asbestcement.
6. Hoe herken je een asbestdak?
Een asbestdak bestaat vaak uit oudere asbestcement golfplaten of vlakke platen. Bouwjaar, materiaaltype en productmarkeringen kunnen aanwijzingen geven, maar een dak alleen op basis van een foto definitief als asbesthoudend bestempelen is niet betrouwbaar.
De oude versie van deze pagina vermeldde dat er in 2024 een algemeen verbod op asbestdaken zou ingaan. Dat verbod is niet ingevoerd. Wel stimuleert de overheid het vervangen van oude asbestdaken, omdat deze door weer en wind verweren en zo asbestvezels kunnen verspreiden.
Lees voor dakprojecten verder bij asbest op het dak verwijderen en bij subsidie en financiering voor asbest.
7. Hoe weet je zeker of materiaal asbest bevat?
Zekerheid krijg je niet door alleen te kijken. Een laboratoriumanalyse kan aantonen of materiaal asbest bevat. Wanneer je wilt weten waar asbest in een woning of gebouw aanwezig is, kan een asbestinventarisatie nodig of verstandig zijn.
- Verdacht materiaal herkennen. Gebruik bouwjaar, toepassing en locatie als eerste aanwijzing.
- Niet verstoren. Laat het materiaal zitten en voorkom boren, zagen, schuren of breken.
- Onderzoek laten uitvoeren. Laat een deskundige beoordelen welk onderzoek passend is.
- Resultaat gebruiken voor vervolg. Op basis van de uitkomst kun je bepalen of maatregelen of sanering nodig zijn.
Bekijk hiervoor ook onze pagina over kosten van asbestinventarisatie.
8. Wat doe je als je denkt asbest te hebben gevonden?
De veiligste eerste stap is meestal: niet aankomen en eerst beoordelen. Vooral bij beschadigd materiaal is terughoudendheid belangrijk.
- niet boren in verdacht materiaal;
- niet zagen of slijpen;
- niet schuren;
- niet breken om “te kijken wat erin zit”;
- niet zomaar zelf een monster losmaken.
Lees het volledige stappenplan bij wat te doen als je denkt asbest te hebben.
Moet gevonden asbest altijd worden verwijderd?
Nee. Onbeschadigd asbesthoudend materiaal hoeft niet in iedere situatie meteen te worden verwijderd. Volgens de Rijksoverheid kan ander asbestmateriaal soms blijven zitten wanneer het in goede staat is en er geen vezels vrijkomen.
De afweging verandert bijvoorbeeld wanneer je gaat verbouwen of slopen, wanneer het materiaal beschadigd is of wanneer het door verwering achteruitgaat.
Wanneer heb je een specialist nodig?
Bij professionele sanering of wanneer een particuliere uitzondering niet van toepassing is, moet een gespecialiseerd en waar vereist gecertificeerd bedrijf worden ingeschakeld.
De bekende grens van 35 m² is daarbij geen algemene toestemming. Lees eerst de actuele uitleg over zelf asbest verwijderen en gebruik onze checklist asbest verwijderen.
Asbest laten onderzoeken of verwijderen?
Weet je waar het verdachte materiaal zit en wil je de volgende stap bepalen? Laat meerdere specialisten dezelfde situatie beoordelen en vergelijk de werkzaamheden, voorwaarden en kosten.
Ontvang tot 4 offertes ›Wat kost onderzoek en verwijdering?
Een reguliere asbestinventarisatie van een woning ligt vaak grofweg rond enkele honderden euro’s. De uiteindelijke saneringskosten hangen sterk af van materiaal, oppervlakte, locatie en bereikbaarheid.
Bekijk daarom afzonderlijk de kosten van asbest verwijderen, de pagina over asbestsanering en de asbestcalculator.
Veelgestelde vragen over asbest herkennen
Hoe kun je asbest herkennen?
Met zekerheid meestal niet met het blote oog. Bouwjaar, toepassing en uiterlijk geven aanwijzingen, maar laboratoriumonderzoek of een asbestinventarisatie geeft zekerheid.
Welke bouwjaren zijn verdacht voor asbest?
In panden van vóór 1994 is vaak asbest toegepast. Asbest werd tot het verbod in 1993 op grote schaal gebruikt.
Welke kleur heeft asbest?
Kleur is geen betrouwbare manier om asbesthoudend bouwmateriaal te herkennen. Asbest is meestal verwerkt in andere materialen die allerlei kleuren kunnen hebben.
Hoe herken je asbest golfplaten?
Bouwjaar en producttype geven aanwijzingen. IPLO vermeldt dat vrijwel alle cement golf- en vlakke platen van vóór 1989 asbest bevatten; tussen 1989 en 1993 zijn zowel asbesthoudende als asbestvrije platen toegepast. Testen geeft zekerheid.
Is vezelstructuur bewijs dat iets asbest is?
Nee. Een zichtbare vezelstructuur kan een aanwijzing zijn, maar is geen betrouwbare bevestiging. Andere vezelcementproducten kunnen erop lijken.
Kan ik zelf testen of iets asbest is?
Beschadig verdacht materiaal niet om zelf te testen. Laat zo nodig professioneel een monster nemen en analyseren.
Moet asbest altijd direct worden verwijderd?
Nee. Onbeschadigd materiaal kan in sommige situaties blijven zitten. Bij beschadiging, verwering, sloop of verbouwing kan verwijdering wel nodig worden.
Is er een algemeen verbod op asbestdaken?
Nee. Het eerder voorgenomen landelijke verbod per 2024 is niet ingevoerd. Oude asbestdaken blijven wel een aandachtspunt door verwering en mogelijke verspreiding van vezels.
